بخش‌های اصلی

    

دریافت اطلاعات پایگاه

لطفاً نشاني پست الكترونيك خود را برای دريافت اطلاعات و اخبار پايگاه در كادر زير وارد كنيد.

آمار سایت

  • كل کاربران ثبت شده: 28 کاربر
  • کاربران حاضر در وبگاه: 0 کاربر
  • ميهمانان در حال بازديد: 4 کاربر
  • تمام بازديد‌ها: 1477704 بازدید
  • بازديد 24 ساعت قبل: 1750 بازدید

نشست اسلام گرایی در ترکیه

  نشست "فرایند تحول جریان اسلامگرایی در ترکیه (از آرمانگرایی تا عملگرایی)" با همکاری انجمن ایرانی مطالعات جهان و گروه ترکیه شناسی پژوهشکده مطالعات استراتژیک خاورمیانه روز شنبه 28 اردیبهشت 92 برگزار شد.

AWT IMAGE

  در ابتدا، آقای حاجی­مینه مدیر جلسه با طرح مقدمه ای کوتاه گفت: امروز پس از گذشت 9 دهه از تاسیس جمهوری نوین ترکیه، سوالات زیادی مطرح است از جمله بعد از تأسیس ترکیه نوین چه تغییراتی در این کشور به وجود آمده و جمهوری ترکیه، امروزه تا چه اندازه به اهداف و اصول موسسین خود پایبند است؛ درحالیکه امروز حزب عدالت و توسعه با شاخص اسلام­گرایی در رأس نظام ترکیه لائیک قرار گرفته، آیا می توان گفت پایه گذاران ترکیه به اهدافشان رسیده­اند؛ امروز جایگاه اسلام­گرایی در ترکیه چیست؛ دلایل به قدرت رسیدن اسلام­گرایان چه بود؛ تفاوت اسلام­گرایی ترکیه با اسلام­گرایی در سایر کشورها چیست و این پدیده در ترکیه چه آینده­ای خواهد داشت؛ اینها سوالاتی هستند که پاسخ به آنها می­تواند راهگشای خوبی برای درک عمیق تحولات اسلام گرایی در ترکیه باشد.

AWT IMAGE

  سخنران نشست، آقای اسماعیل اقبال، در زمینه تاثیر تغییرات ساختار سیاسی و اقتصادی ترکیه از زمان تاسیس نظام لائیک بر ظهور و رشد جریان اسلام گرایی، و تحول در رویکرد این جریان از آرمان­گرایی به عمل­گرایی، گفت: جریان اسلام گرائی از لحاظ تاریخی ریشه در اقدامات و سیاست­های دولتمردان امپراتوری عثمانی قبل از تاسیس جمهوری ترکیه در سال 1923 دارد. زمانی که رهبران این امپراتوری تصمیم گرفتند به منظور جبران شکست­های خود در برابر اروپا به اصلاحات روی آورند، زمینه برای شکاف میان دین و دولت نیز فراهم شد. اقدامات امپراتوری عثمانی موجب شد تا در سطوح حاکمیت در این امپراتوری زمینه های ظهور جریان غربگرا فراهم شود. در پی آن در آستانه قرن بیستم و قبل از تاسیس جمهوری ترکیه، سه جریان عمده سیاسی یعنی عثمانی­گرائی، اسلام گرائی و غرب­گرائی در سطح اجتماعی _ سیاسی این کشور پدید آمد.

  با شروع جنگ جهانی اول در سال 1914 ترکیه در معرض خطر نابودی قرار گرفت؛ در این شرایط بحرانی، ارتش ترکیه که از آغاز شکل­گیری امپراتوری عثمانی هم ماموریت­های نظامی و هم ماموریت ­ های سیاسی بر عهده داشت، تصمیم گرفت ترکیه را از طمع ورزی­های دولت های بیگانه نجات دهد. بدین­ترتیب با توجه به نقشی که نظامیان این کشور در جلوگیری از نابودی این کشور داشتند، در پایان جنگ به عنوان منجی کشور ظاهر شدند. این امر موجب شد تا جریان غرب­گرائی که پایه­های آن در زمان امپراتوری عثمانی تحکیم و تقویت شده بود، پس از جنگ جهانی اول با هدایت فرمانده آن مصطفی کمال آتاتورک، نظام جمهوری لائیک ترکیه را در سال 1923 تاسیس کند.

AWT IMAGE

  جریان اسلام­گرایی در ترکیه از زمان تاسیس نظام لائیک تا به امروز با فراز و نشیب­های زیادی مواجه بوده است. این جریان در طول قرن بیستم به­تدریج در ساختار سیاسی این کشور وارد و در اواخر قرن بیستم از جایگاه نسبتا قابل توجهی برخوردار شد.

  اما در دهه نخست قرن 21 جریان اسلام­گرایی وارد فرایند سیاسی کاملا متفاوتی شده است؛ پیروزی حزب عدالت و توسعه به رهبری رجب طیب اردوغان در انتخابات پارلمانی این کشور در سال های 2002، 2007 و 2011 با آرای بسیار بالا که تفوق اسلام گرایی بر غربگرایی در ترکیه لائیک را نشان می دهد، در تاریخ این کشور بی سابقه بوده است؛ در واقع باید گفت دست­یابی این حزب به قدرت با کسب اکثریت قاطع آرا، بیانگر بروز و نمود عینی اسلام گرایی در این کشور بوده است.

  این کارشناس ترکیه همچنین با توجه به فرایند تحول در جریان اسلام گرایی در ترکیه، و تحول در رویکرد این جریان از آرمان­گرایی به عمل­گرایی، این فرایند را در چهار دوره زمانی مورد تحلیل و بررسی قرار داد:

  دوره اول: حاکمیت استبداد حزبی

  دوره دوم: حاکمیت چند حزبی

  دوره سوم: حاکمیت لیبرالیسم اقتصادی و بازار آزاد

  دوره چهارم: حاکمیت عمل گرایی اسلامی 

 

 

AWT IMAGE

وی در انتها با توجه به مطالب مطرح شده گفت: جریان اسلام­گرایی در ترکیه در نتیجه تحولات ساختاری در طی 8 دهه پس از تاسیس نظام لائیک، توانسته است بتدریج به عنوان یک جریان مسلط و تاثیر گذار در جامعه مسلمان ترک با حاکمیت نظام سکولار ظهور کند. این جریان در آغاز به صورت یک گفتمان در تقابل با گفتمان سکولاریسم ظاهر شد، اما بعد بتدریج با تغییر در رویکرد خود از آرمانگرایی به عملگرایی، در همگرایی با آن پدیدار شد. سه دوره نخست از فرآیند این تحول را (2000-1923)، باید به عنوان 8 دهه تلاش هوشمندانه و خردورزانه جریان اسلام گرایی در درون نظام سکولار برای تکوین و پذیرش در نظامی با ماهیت اسلام ستیز و مخالف با هر نوع فعالیت دینی و مذهبی به شمار آورد؛ در حالیکه دوره چهارم(2000 تاکنون) را، باید دوره دگردیسی در رویکرد آرمانگرایانه این جریان در جهت عملگرایی اسلامی با هدف همزیستی و همگرایی با گفتمان سکولاریسم در ترکیه دانست.

  در ادامه نشست آقای دکتر رضا دهقانی استادیار دانشگاه تبریز در مورد تفاوت واژه مسلمان و اسلامگرا توضیحاتی داد و گفت: وقتی صحبت از واژه مسلمان می­کنیم، این واژه جزئی هویتی دارد اما واژه اسلامگرا دارای جزئی ایدئولوژیک است. اینکه حزب عدالت و توسعه خود را مسلمان محافظه کار معرفی می کند به همین دلیل است. حرکتی که حزب عدالت و توسعه در ترکیه آغاز کرد را نه اسلامگرا بلکه باید محافظه کار مسلمان بدانیم. هدف این جریان این بود که بتواند فارغ از مبانی فکری و فلسفی وارد عرصه زیست و زندگی مردم شود. دکتر دهقانی در پاسخ به سوالی در زمینه نقش امریکا در شکل­گیری اسلام کنونی در ترکیه گفت: اساسا پیش از اینکه بخواهیم نقش آمریکا را در این زمینه بررسی کنیم باید بدانیم که این بستری بوده که در ترکیه وجود داشته است و حرکتی که انجام شده در واقع عقب نشینی اسلام به نفع مدرنیسم در ترکیه بوده است. در انتها این نشست با پرسش و پاسخ حاضرین به پایان رسید. شایان ذکر است نشست مذکور روز 28 اردیبهشت ماه سال جاری با حضور علاقمندان و در محل مرکز مطالعات خاورمیانه برگزار شد.

 

 

 


دفعات مشاهده: 3301 بار   |   دفعات چاپ: 566 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 44 بار   |   0 نظر

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به انجمن ایرانی مطالعات جهان می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2015 All Rights Reserved | Iranian World Studies Association

Designed & Developed by : Yektaweb