دومین پیش‌نشست از سلسله‌نشست‌های همایش ملی «خرد و اقتدار ایرانی در جنگ دوازده‌روزه» در ۱۱ آبان ۱۴۰۴ با محوریت «بررسی و تحلیل ابعاد جامعه‌شناسانه و روانشناسانه جنگ دوازده‌روزه» با حضور جمعی از استادان، پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به حوزه مطالعات بین‌الملل و جامعه‌شناسی سیاسی در سالن ملل دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران برگزار گردید.
در ابتدای نشست، دکتر ساسان کریمی، دبیر نشست و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، ضمن خوشامدگویی به حاضران و تبیین اهداف همایش، به ضرورت بازخوانی بحران‌های امنیتی و نظامی از زوایای نرم و بین‌رشته‌ای پرداخت. وی اشاره کرد که جنگ‌ها صرفاً در عرصه سخت‌افزاری و میدان نبرد تعریف نمی‌شوند؛ بلکه بازتاب، پیامدها و فرآیندهای جامعه‌شناختی و روان‌شناختی آن‌ها نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی به افکار عمومی، هویت ملی، تاب‌آوری اجتماعی و موازنه قدرت ایفا می‌کنند.
در ادامه، دکتر کیومرث اشتریان به تحلیل ابعاد جامعه‌شناختی و تأثیرات ساختاری این بحران بر جامعه پرداخت. مهم‌ترین محورهای سخنان ایشان شامل موارد زیر بود:
- تاب‌آوری اجتماعی و انسجام ملی: بررسی نحوه واکنش لایه‌های مختلف جامعه در شرایط بحران حاد امنیتی و چگونگی فعال‌شدن مکانیسم‌های همبستگی اجتماعی در برابر تهدیدات خارجی.
- ارتباط سیاست‌گذاری عمومی و فضای جامعه: تأکید بر نقش حکمرانی موثر، مدیریت افکار عمومی و اعتماد نهادی در هدایت جامعه در روزهای بحرانی و پس از آن.
- شکاف‌ها و ترمیم‌های اجتماعی: واکاوی میزان تأثیرگذاری جنگ بر متغیرهای قطبی‌ساز و چگونگی استفاده از خرد جمعی برای تقویت سرمایه اجتماعی کشور.
سپس علی نصری، پژوهشگر اندیشکده پایاب، بحث خود را بر تحلیل روان‌شناختی جنگ، دیپلماسی عمومی و جنگ شناختی متمرکز کرد:
- جنگ روانی و نبرد روایت‌ها: تبیین راهبردهای طرف‌های درگیر در تحمیل «شوک روانی»، ایجاد هراس و تخریب روحیه جمعی از طریق رسانه‌ها و پلتفرم‌های دیجیتال.
- روان‌شناسی جامعه در مواجهه با عدم قطعیت: واکاوی رفتار توده‌ها، نخبگان و مکانیسم‌های دفاعی جامعه در مواجهه با اخبار جعلی (Fake News) و پروپاگاندای نظامی.
- بازسازی تصویر اقتدار: لزوم اتخاذ راهبردهای پیش‌دستانه در دیپلماسی رسانه‌ای و تولید روایت‌های منسجم ملی به منظور خنثی‌سازی تروریسم روانی و تثبیت اقتدار ملی.
در بخش پایانی نشست، حاضرین و دانشجویان به طرح دیدگاه‌ها و سوالات خود در خصوص پیامدهای درازمدت پدیده‌های روانی جنگ، نقش هوش مصنوعی و شبکه‌های اجتماعی در جهت‌دهی به ادراکات عمومی و راهکارهای ارتقای سواد رسانه‌ای جامعه در شرایط بحران پرداختند.
|