نشست دوازدهم از سلسله نشست‌های راهبردی مرکز مطالعات آمریکای شمالی و اروپا با موضوع «مسائل نوظهور در ساختار حکمرانی دولت فدرال آمریکا و پیامدهای آن برای اقتصاد و سیاست در ایران» روز شنبه اول آذرماه ۱۴۰۴ در تالار ایران دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران برگزار شد. این نشست با هدف ارتقای فهم عمومی و تخصصی از تحولات جاری در آمریکا و بررسی پیامدهای آن برای سیاست و اقتصاد ایران برگزار شد؛ تحولات اخیر ازجمله انتخابات محلی آمریکا طی هفته‌های گذشته نیز به طرح پرسش‌هایی در فضای داخلی کشور درباره ساختار قدرت در ایالات متحده و امکان اثرگذاری چنین رویدادهایی بر روابط ایران و آمریکا انجامیده بود.

در آغاز جلسه، خانم دکتر عاطفه طغیانی استادیار گروه غرب آسیا دانشکده مطالعات جهان ضمن خوشامدگویی به حاضران، به ضرورت توجه علمی و بدون سوگیری به تحولات آمریکا اشاره کرد و با معرفی سخنرانان آقای دکتر سیدمحمدکاظم سجادپور استاد دانشکده روابط بین ‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی، آقای دکتر فواد ایزدی دانشیار گروه مطالعات آمریکا دانشکده مطالعات جهان و آقای دکتر حیدرعلی مسعودی استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی بیان کرد که هر سه سخنران از صاحب‌نظران برجسته حوزه سیاست خارجی و به‌ویژه روابط ایران و آمریکا هستند.

نخستین سخنران نشست، دکتر سیدمحمدکاظم سجادپور، سخنان خود را با اشاره به جذابیت عنوان نشست آغاز کرد و آن را ناظر به پرسشی بنیادین درباره تحول در ساختار حکمرانی فدرال دانست. وی این پرسش را از بنیادی‌ترین پرسش‌ها در مطالعات آمریکا توصیف کرد و اظهار داشت که «سؤال خوب، نیمی از پاسخ است». او به‌جای تمرکز صرف بر انتخابات شهرداری نیویورک، تلاش کرد موضوع را در قالب تحولاتی وسیع‌تر ارزیابی کند و سه روند مهم را برجسته ساخت: نخست، پدیده «امپراتورگونگی ریاست‌جمهوری» که به‌ویژه در دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ نمود یافته است و در آن رئیس‌جمهور با استفاده گسترده از فرمان‌های اجرایی قدرتی کم‌سابقه پیدا کرده است؛ دوم، تحولات عمیق در بنیادهای اجتماعی آمریکا که جامعه را در مسیر دگرگونی قرار داده و بازگشت به الگوهای گذشته را دشوار کرده است؛ و سوم، جهت‌گیری‌های کلی سیاست داخلی آمریکا که همچنان تصویری نسبتاً ثابت از ایران به‌عنوان تهدید ارائه می‌دهد، هرچند در شیوه مدیریت این تهدید میان جریان‌های سیاسی تفاوت‌هایی وجود دارد. دکتر سجادپور در جمع‌بندی تأکید کرد که سیاست در آمریکا بیش از هر زمان دیگری شخصی شده و نقش‌آفرینی ترامپ همچنان تعیین‌کننده است.

پس از ایشان، دکتر فواد ایزدی به‌عنوان دومین سخنران نشست به بررسی انتخابات اخیر شهرداری نیویورک پرداخت و تحلیل خود را در سه سطح «چیستی»، «چرایی» و «پیامدها» ارائه داد. وی با اشاره به پیروزی چهره‌ای جوان، مهاجر و آفریقایی‌تبار که پیشینه‌ای متنوع از فعالیت‌های هنری، اقتصادی و سیاسی داشت، این پیروزی را یکی از رویدادهای کم‌سابقه در ساختار سیاسی نیویورک دانست. او توضیح داد که این فرد با وجود آغاز رقابت با درصد اندک، توانست چهره‌ای ریشه‌دار در حزب دموکرات را شکست دهد و این امر نشان‌دهنده تغییراتی در پویایی سیاسی ایالت است. دکتر ایزدی در بخش چرایی تحلیل خود به نقش ظرفیت‌های فردی، فضای اجتماعی خاص نیویورک و تغییر گرایش‌های حزبی اشاره کرد و در توضیح واکنش‌های گسترده در ایران نسبت به این انتخاب، بر ضرورت استفاده از ظرفیت نسل جوان در کشور تأکید کرد. وی همچنین باور رایج در ایران درباره وجود یک «اتاق فرمان واحد» در آمریکا را نادرست دانست و یادآور شد که ساخت قدرت در آمریکا شبکه‌ای از رقابت‌های پیچیده، لابی‌ها و رفتارهای انتخاباتی است. او در پایان ضرورت تلاش ایران برای اثرگذاری بر افکار عمومی آمریکا را مهم توصیف کرد.

سخنران سوم نشست، دکتر حیدرعلی مسعودی، تحلیل خود را از منظر اجتماعی و سیاسی آغاز کرد و ابتدا به اهمیت نمادین و اقتصادی شهر نیویورک اشاره نمود؛ شهری که نزدیک به ۳/۵ درصد تولید ناخالص آمریکا را در اختیار دارد، مرکز سرمایه‌داری جهانی به‌شمار می‌رود و میزبان بزرگ‌ترین جمعیت یهودیان در جهان است. وی توضیح داد که سال‌ها نوعی قانون نانوشته در نیویورک وجود داشت که حضور در مناصب سیاسی را منوط به همراهی یا تأیید آشکار و پنهان جریان‌های حامی اسرائیل می‌کرد، اما انتخاب شهردار جدید این روند را شکسته است. دکتر مسعودی هویت سیاسی، توانمندی‌های شخصی و شعارهای انتخاباتی شهردار جدید را بازتاب‌دهنده تحولاتی عمیق‌تر در حزب دموکرات دانست و بیان کرد که درک این تغییرات می‌تواند برای تنظیم نوعی تعامل متعادل‌تر میان ایران و آمریکا راهگشا باشد.

نشست با پرسش‌وپاسخ کوتاهی میان حاضران و سخنرانان ادامه یافت و در پایان، برگزارکنندگان بر اهمیت پیگیری این سلسله نشست‌ها برای روشن‌تر شدن ابعاد جدید سیاست داخلی و خارجی آمریکا تأکید کردند.